In de oktobereditie van Projectie staat het congres Complexiteit in de Greep centraal.

Complexiteit is een gegeven en projectmanagement is het antwoord op de vraag hoe we complexe systemen kunnen veranderen of daarbinnen unieke resultaten kunnen boeken. Voor activiteiten die we routinematig kunnen uitvoeren, hoeven we immers geen project op te zetten! En toch worstelen veel projectmanagers met dat wat hun vak zo bijzonder maakt. 

Hans Vermaak, openingsspreker op het congres, stelt in Projectie vast dat we moeten ‘leren leven met complexiteit’. Hij ziet complexe of taaie vraagstukken niet als probleem, maar als uitdaging. “Wat mij fascineert, is dat complexe vragen niet gesteld worden omdat er geen vernieuwende processen voor te bedenken zijn. Die zijn er wel en die werken ook. Het is vooral omdat bestaande praktijken onomstreden zijn. Het volharden in die praktijken zorgt dat vraagstukken persisteren en dat het over een andere boeg gooien altijd controversieel en moeilijk te verkopen is.” Het niet beantwoorden van taaie vragen omdat ze moeilijk zijn en de antwoorden onvoorspelbaar, is volgens Vermaak “… de dood in de pot voor elke intensieve samenwerking, zeker als je wil innoveren. Iedereen is verantwoordelijk voor die samenwerking, iedereen kan er een bijdrage aan leveren. Succesvolle teams, innovaties en dergelijke laten zien dat dit prachtig kan werken. De mooiste successen ontstaan daar waar vele mensen tegelijkertijd meesturen om iets voor elkaar te krijgen. Diversiteit wordt benut en het beheersen van taakconflicten geoptimaliseerd.”

“De mens is de meest complexe factor in het project”, zo betogen Frank Verborg en Sven Withofs in hun bijdrage aan het congresnummer van Projectie. “Hoe beheers je die als projectleider? Te vaak verschuilen we ons daarbij achter systemen en procedures, waardoor we het contact verliezen met elkaar en met de realiteit. Anders dan technische systemen die binair (aan/uit) zijn, beschikken mensen nu eenmaal over vele gedragsvariaties.” In ontspoorde projecten zoals de Amsterdamse Noord-Zuidlijn wordt volgens hen terecht gewezen op de samenwerkingsproblemen tussen projectpartijen. “Maar de oplossing daarvoor richt zich nog steeds eenzijdig op systeemingrepen; vaak beperkt tot het opnieuw beleggen, benoemen en beschrijven van verantwoordelijkheden en taken. Ze gaan voorbij aan de complexiteit die ontstaat doordat mensen niet binair reageren (aan/uit; ja/nee). Wat ontbreekt, is een concrete gedragsanalyse van de individuen die in of rondom de projectorganisatie zorgden voor vertraging, budgetoverschrijdingen en missers. De systeemaanpak schiet altijd te kort zolang het gedrag van mensen ‘in de systemen’ buiten beschouwing blijft. Effectieve sturing van projecten vraagt echter om projectleiders en opdrachtgevers met een postinstrumentele mindset; mensen die niet alleen de vraag stellen wat gaat er mis, maar vooral: bij wie?”

Lees meer in de congresspecial Projectie, oktobereditie.